رابطه سلامت اجتماعی و سرمایه روان ‌شناختی والدین با رفتار جامعه ‌پسند نوجوانان: نقش واسطه ‌ای همدلی

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روان ‌شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار گروه روان‌شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف این پژوهش تعیین نقش واسطه‌ای همدلی در رابطه سلامت اجتماعی و سرمایه روان‌شناختی والدین با رفتار جامعه‌پسند در نوجوانان بود. بر اساس یک طرح همبستگی، 369 نوجوان دبیرستان دوره دوم (15 تا 18 سال) شهر تهران (189 پسر و 180 دختر) با روش نمونه‌برداری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند و به مقیاس رفتار جامعه‌پسند (پنر، فریتشی، کرایگر و فریفیلد، 1995) و مقیاس همدلی (بریانت، 1982) پاسخ دادند. والدین آن‌ها (158 پدر و 211 مادر) نیز مقیاس سرمایه روان‌شناختی (لوتانز، اوالیو، آوی و نورمن، 2007) و مقیاس سلامت اجتماعی (کییز، 1998) را تکمیل کردند. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شد. نتایج نشان داد سطح بالای همدلی نوجوانان و سطوح بالای سلامت اجتماعی و سرمایه روان‌شناختی والدین، افزایش رفتار جامعه‌پسند در نوجوانان را پیش‌بینی می‌کند. همچنین همدلی در رابطه بین سلامت اجتماعی و سرمایه روان‌شناختی والدین و رفتار جامعه‌پسند نوجوانان، نقش واسطه‌ای دارد. یافته‌ها اهمیت ایجاد برنامه‌های آموزشی جهت ارتقای همدلی و توجه به نقش مهم والدین به‌عنوان عوامل تأثیرگذار بر نوجوانان به‌منظور افزایش رفتار جامعه‌پسند در آن‌ها را نشان می‌دهد که در کاهش مشکلات بعدی نوجوانی مانند رفتار ضد اجتماعی و بزهکاری نقش تعیین‌کننده دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


باباپور خیرالدین، ج.، طوسی، ف. و حکمتی، ع. (1388). بررسی نقش عوامل تعیین‌کننده در سلامت اجتماعی دانشجویان دانشگاه تبریز. فصلنامه روانشناسی دانشگاه تبریز، 4(16)، 26 -8.

بهادری خسروشاهی، ج.، هاشمی نصرت‌آباد، ت. و باباپورخیرالدین، ج. (1391). رابطه سرمایه روان‌شناختی با سرمایه اجتماعی دانشجویان دانشگاه تبریز. مجله تخصصی پژوهش و سلامت، 2(1)، 145 -135.

پورافکاری، ن. (1391). بررسی عوامل مؤثر بر سلامت اجتماعی در شهرستان پاوه. فصلنامه تخصصی علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامیـ واحد شوشتر، 6(18)، 60 -41.

رجایی، ا.، نادی، م. ع. و جعفری، ع. (1396). ویژگی‎های روان‎سنجی مقیاس سرمایه روان‎شناختی مثبت در بین کارکنان ستادی آموزش و پرورش شهر اصفهان. فصلنامه دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، 18(3)، 108- 94.

شربتیان، م. ح. (1391). تأملی بر پیوند معنایی مؤلفه‌های سرمایه اجتماعی و میزان بهره‌مندی از سلامت اجتماعی در بین دانشجویان دانشگاه پیام نور مشهد. فصلنامه جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، 2(5)، 174 -149.

صفاری‌نیا، م. (1395). آزمون‌های روا‌‌ن‌شناسی اجتماعی و شخصیت. تهران: انتشارات ارجمند.

صفاری نیا، م. و باجلان، ف. (1390). اعتباریابی و هنجارسازی پرسشنامه شخصیت جامعه‌پسند. پایان‌نامه کارشناسی ارشد روان‎شناسی، دانشگاه پیام نور.

عارفی، م. (1386). ارائه یک الگوی علّی برای عملکرد اجتماعی بر اساس نظریه ذهن با واسطه‌گری باورهای ماکیاولیستی و همدلی. رساله دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشگاه شیراز.

فرخی، ا. و سبزی، ن. (1394). شادکامی و ادراک الگوهای ارتباطی خانواده: نقش واسطه‎ای سرمایه روان‎شناختی. فصلنامه روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی، 11(43)، 324 -313.

محمودی، ا.، یونسی، ج. و رحیمی‌زاده، م. (1393). رابطه سرمایه اجتماعی و سرمایه روان‌شناختی با نقش میانجی خودکارآمدی در دبیران تربیت بدنی. فصلنامهرویکردهای نوین در مدیریت ورزشی، 2(7)، 39 -23.

 

Afolabi, O. A. (2014). Psychosocial predictors of prosocial behaviour among a sample of Nigerian undergraduates. European Scientific Journal,10(2), 241-266.

Alessandri, G., Caprara, G. V., Eisenberg, N., & Steca, P. (2009). Reciprocal relations among self‐efficacy beliefs and prosociality across time. Journal of Personality77(4), 1229-1259.

Alessandri, G., Luengo Kanacri, B. P., Eisenberg, N., Zuffianò, A., Milioni, M., Vecchione, M., & Caprara, G. V. (2014). Prosociality during the transition from late adolescence to young adulthood: The role of effortful control and ego-resiliency. Personality and Social Psychology Bulletin40(11), 1451-1465.

Atkins, R., Hart, D., & Donnelly, T. M. (2005). The association of childhood personality type with volunteering during adolescence. Merrill-Palmer Quarterly, 51(2), 145-162.

Branas-Garza, P., Cobo-Reyes, R., Espinosa, M. P., Jiménez, N., Kovářík, J., & Ponti, G. (2010). Altruism and social integration. Games and Economic Behavior69(2), 249-257.

Bryant, B. K. (1982). An index of empathy for children and adolescents. Child Development, 413-425.

Caprara, G. V., Alessandri, G., Di Giunta, L., Panerai, L., & Eisenberg, N. (2010). The contribution of agreeableness and self‐efficacy beliefs to prosociality. European Journal of Personality: Published for the European Association of Personality Psychology24(1), 36-55.

Carlo, G., McGinley, M., Hayes, R. C., & Martinez, M. M. (2012). Empathy as a mediator of the relations between parent and peer attachment and prosocial and physically aggressive behaviors in Mexican American college students. Journal of Social and Personal Relationships29(3), 337-357.

Carlo, G., Mestre, M. V., McGinley, M. M., Tur-Porcar, A., Samper, P., & Opal, D. (2014). The protective role of prosocial behaviors on antisocial behaviors: The mediating effects of deviant peer affiliation. Journal of Adolescence37(4), 359-366.

Carlo, G., Padilla-Walker, L. M., & Nielson, M. G. (2015). Longitudinal bidirectional relations between adolescents’ sympathy and prosocial behavior. Developmental Psychology, 51(12), 1771-1777.

Cicognani, E., Pirini, C., Keyes, C., Joshanloo, M., Rostami, R., & Nosratabadi, M. (2008). Social participation, sense of community and social well-being: A study on American, Italian and Iranian university students. Social Indicators Research89(1), 97-112.

Connolly, J., Nocentini, A., Menesini, E., Pepler, D., Craig, W., & Williams, T. S. (2010). Adolescent dating aggression in Canada and Italy: A cross-national comparison. International Journal of Behavioral Development34(2), 98-105.

Crandall, A., Ghazarian, S. R., Day, R. D., & Riley, A. W. (2016). Maternal emotion regulation and adolescent behaviors: The mediating role of family functioning and parenting. Journal of Youth and Adolescence, 45(11), 2321-2335.

Dadds, M. R., Hunter, K., Hawes, D., Frost, A. J., Vassallo, S., Bunn, P., Merz, S. & El Masry, Y. (2008). Measurement of empathy in children using parental ratings. Child Psychiatry and Human Development, 39(2), 111-122.

Davis, M. H. (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44(1), 113-126.

Eisenberg, N., Fabes, R. A., & Spinrad, T. L. (2006). Prosocial development. In N. Eisenberg, W. Damon, & R. M. Lerner (Eds.), Handbook of child psychology: Social, emotional, and personality development. Hoboken: John Wiley & Sons Inc.

Endresen, I. M., & Olweus, D. (2001). Self-reported empathy in Norwegian adolescents: Sex differences, age trends, and relationship to bullying. In A. C. Bohart & D. J. Stipek (Eds.), Constructive & destructive behavior: Implications for family, school, & society (p. 147-165). American Psychological Association.

Evans, C. B., & Smokowski, P. R. (2015). Prosocial bystander behavior in bullying dynamics: Assessing the impact of social capital. Journal of Youth and Adolescence, 44(12), 2289-2307.

FeldmanHall, O., Dalgleish, T., Evans, D., & Mobbs, D. (2015). Empathic concern drives costly altruism. Neuroimage105, 347-356.

Findlay, L. C., Girardi, A., & Coplan, R. J. (2006). Links between empathy, social behavior, and social understanding in early childhood. Early Childhood Research Quarterly21(3), 347-359.

Fousiani, K., Dimitropoulou, P., Michaelides, M. P., & Van Petegem, S. (2016). Perceived parenting and adolescent cyber-bullying: Examining the intervening role of autonomy and relatedness need satisfaction, empathic concern and recognition of humanness. Journal of Child and Family Studies25(7), 2120-2129.

Gerardy, H., Mounts, N. S., Luckner, A. E., & Valentiner, D. P. (2015). Mothers' management of adolescent peer relationships: associations with aggressive, prosocial, and playful behavior. The Journal of Genetic Psychology176(5), 299-314.

González, R., & Lay, S. (2017). Sense of responsibility and empathy: Bridging the gap between attributions and helping behaviours. In E. Van Leeuwen & H. Zagefka (Eds.), Intergroup helping (p. 331-347). Springer International Publishing.

Guo, Y. (2017). The Influence of Social Support on the Prosocial Behavior of College Students: The Mediating Effect Based on Interpersonal Trust. English Language Teaching10(12), 158-163.

Harper, J. M., Padilla‐Walker, L. M., & Jensen, A. C. (2016). Do siblings matter independent of both parents and friends? Sympathy as a mediator between sibling relationship quality and adolescent outcomes. Journal of Research on Adolescence26(1), 101-114.

Hoffman, M. L. (2000). Empathy and moral development: Implications for caring and justice. Cambridge, UK: Cambridge University Press.

Hofmann, V., & Müller, C. M. (2018). Avoiding antisocial behavior among adolescents: The positive influence of classmates’ prosocial behavior. Journal of Adolescence68, 136-145.

Hunter, J. A., Figueredo, A. J., Becker, J. V., & Malamuth, N. (2007). Non-sexual delinquency in juvenile sexual offenders: The mediating and moderating influences of emotional empathy. Journal of Family Violence22(1), 43-54.

Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indices in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling6(1), 1-55.

Hur, Y. M., Taylor, J., Jeong, H. U., Park, M. S., & Haberstick, B. C. (2017). Perceived family cohesion moderates environmental influences on prosocial behavior in Nigerian adolescent twins. Twin Research and Human Genetics20(3), 226-235.

Jolliffe, D., & Farrington, D. P. (2006). Examining the relationship between low empathy and bullying. Aggressive Behavior: Official Journal of the International Society for Research on Aggression, 32(6), 540-550.

Karmakar, R., & Ghosh, A. (2012). Altruistic behaviour of adolescents of different regions of India. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology38(1), 44-53.

Keyes, C. L. M. (1998). Social well-being. Social Psychology Quarterly, 121-140.

Lai, F. H., Siu, A. M., & Shek, D. T. (2015). Individual and social predictors of prosocial behavior among Chinese adolescents in Hong Kong. Frontiers in Pediatrics3, 39-59.

Lam, C. M. (2012). Prosocial involvement as a positive youth development construct: A conceptual review. The Scientific World Journal, 5, 1-8.

Liu, J., Gong, P., Li, H., & Zhou, X. (2017). A field study of the association between CD38 gene and altruistic behavior: Empathic response as a mediator. Psychoneuroendocrinology85, 165-171.

Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel Psychology60(3), 541-572.

Luthans, F., Youssef, C. M., & Avolio, B. J. (2006). Psychological capital: Developing the human competitive edge (Vol. 198). Oxford: Oxford University Press.

Malin, A. J., & Pos, A. E. (2015). The impact of early empathy on alliance building, emotional processing, and outcome during experiential treatment of depression. Psychotherapy Research25(4), 445-459.

McMahon, S. D., Wernsman, J., & Parnes, A. L. (2006). Understanding prosocial behavior: The impact of empathy and gender among African American adolescents. Journal of Adolescent Health39(1), 135-137.

Mozaffari, N., Dehghan Nayeri, N., & Dadkhah, B. (2014). Social well-being of a sample of Iranian nurses: A descriptive-analytic study. Journal of Caring Sciences, 3(4), 239-246.

Padilla-Walker, L. M., Fraser, A. M., & Harper, J. M. (2012). Walking the walk: The moderating role of proactive parenting on adolescents’ value-congruent behaviors. Journal of Adolescence35(5), 1141-1152.

Pakaslahti, L., Karjalainen, A., & Keltikangas-Järvinen, L. (2002). Relationships between adolescent prosocial problem-solving strategies, prosocial behavior, and social acceptance. International Journal of Behavioral Development, 26(2), 137-144.

Penner, L. A., Fritzsche, B. A., Craiger, J. P., & Freifeld, T. R. (1995) Measuring the prosocial personality. In J. Butcher & C. D. Spielberger (Eds.) Advances in personality assessment, Vol. 10 (pp. 147-163). Hillsdale, NJ: LEA.

Pursell, G. R., Laursen, B., Rubin, K. H., Booth-LaForce, C., & Rose-Krasnor, L. (2008). Gender differences in patterns of association between prosocial behavior, personality, and externalizing problems. Journal of Research in Personality42(2), 472-481.

Schuhmacher, N., Köster, M., & Kärtner, J. (2018). Modeling prosocial behavior increases helping in 16-Month-Olds. Child Development, 90(5), 1789-1801.

Shamay-Tsoory, S. G. (2011). The neural bases for empathy. The Neuroscientist17(1), 18-24.

Silke, C., Brady B., Boylan, C. & Dolan, P. (2018) Factors influencing the development of empathy and prosocial behaviour among adolescents: A systematic review. Children and Youth Services Review, 94, 421-436.

Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry13(4), 249-275.

Stajkovic, A. D., & Luthans, F. (1998). Social cognitive theory and self-efficacy: Goin beyond traditional motivational and behavioral approaches. Organizational Dynamics26(4), 62-74.

Tong, L., Shinohara, R., Sugisawa, Y., Tanaka, E., Yato, Y., Yamakawa, N., & Japan Children's Study Group. (2012). Early development of empathy in toddlers: Effects of daily parent-child interaction and home‐rearing environment. Journal of Applied Social Psychology42(10), 2457-2478.

Van der Graaff, J., Carlo, G., Crocetti, E., Koot, H. M., & Branje, S. (2018). Prosocial behavior in adolescence: Gender differences in development and links with empathy. Journal of Youth and Adolescence47(5), 1086-1099.

Van Goethem, A. A., Van Hoof, A., van Aken, M. A., de Castro, B. O., & Raaijmakers, Q. A. (2014).